اگر متوجه شدهاید که یکی از انگشتان دستتان به تدریج خم میشود و دیگر مانند قبل صاف نمیشود، ممکن است دچار انقباض دوپویترن شده باشید. این عارضه به آرامی پیشرفت میکند و در مراحل اولیه فقط با ایجاد یک توده کوچک یا سفتی در کف دست همراه است؛ اما با گذشت زمان باز کردن کامل انگشتان را دشوار میکند و انجام کارهای روزمره مانند دست دادن، گرفتن اشیا یا پوشیدن دستکش را تحت تاثیر قرار میدهد. بسیاری از افراد این تغییرات را با افزایش سن یا خشکی مفاصل اشتباه میگیرند و تا زمانی که خم شدن انگشتان شدید نشود، به پزشک مراجعه نمیکنند. در حالی که تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان مناسب از پیشرفت بیماری جلوگیری کرده و عملکرد طبیعی دست را حفظ میکند. در این مقاله با علل ایجاد انقباض دوپویترن، علائم، عوامل خطر، روشهای تشخیص، درمانهای غیرجراحی و جراحی، مراقبتهای بعد از درمان و راههای پیشگیری از پیشرفت این بیماری آشنا میشوید.
انقباض دوپویترن چیست؟
انقباض دوپویترن یک بیماری پیشرونده بافت همبند کف دست است. در این عارضه، لایه ای از بافت فیبری که درست زیر پوست کف دست قرار دارد، به تدریج ضخیم و سفت میشود. با گذشت زمان، این بافت طناب مانند کوتاه شده و انگشتان را به سمت کف دست میکشد؛ به همین دلیل فرد دیگر نمیتواند انگشتان خود را به طور کامل صاف کند. این بیماری از کف دست شروع میشود و بیشتر انگشت حلقه و انگشت کوچک را درگیر میکند، اگرچه در بعضی افراد ممکن است سایر انگشتان نیز تحت تاثیر قرار بگیرند. روند پیشرفت بیماری در همه افراد یکسان نیست؛ در برخی بیماران تغییرات بسیار آهسته اتفاق میافتد و در برخی دیگر خم شدن انگشتان طی مدت کوتاهتری پیشرفت میکند. نکته مهم این است که انقباض دوپویترن یک آسیب ناشی از ضربه یا استفاده زیاد از دست نیست و ارتباطی با آرتروز یا التهاب مفاصل ندارد. این بیماری بیشتر به تغییرات بافتی در کف دست مربوط میشود و به همین دلیل، روش درمان آن با سایر مشکلات دست متفاوت است.
علائم انقباض دوپویترن چیست؟
علائم این بیماری به آرامی ظاهر میشوند و ماهها یا حتی سالها طول میکشد تا شدت پیدا کنند. به همین دلیل بسیاری از بیماران در مراحل اولیه متوجه اهمیت این تغییرات نمیشوند. شایعترین علائم انقباض دوپویترن عبارتند از:
- ایجاد یک توده یا برجستگی کوچک و سفت در کف دست
- ضخیم شدن پوست یا بافت زیر پوست کف دست
- تشکیل نوار یا طناب سفت در امتداد انگشتان
- دشوار شدن صاف کردن کامل انگشتان
- خم شدن تدریجی انگشت حلقه یا انگشت کوچک
- کاهش توانایی گرفتن اجسام بزرگ یا قرار دادن کف دست روی سطح صاف
علت انقباض دوپویترن چیست؟
علت دقیق انقباض دوپویترن هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان میدهد که این بیماری بیشتر به عوامل ژنتیکی و تغییرات بافت همبند کف دست ارتباط دارد. در این عارضه، سلولهای تولید کننده کلاژن بیش از حد فعال میشوند و به تدریج بافتی ضخیم و سفت در کف دست تشکیل میدهند. این بافت به مرور کوتاه شده و انگشتان را به سمت کف دست میکشد.
برخلاف تصور بعضی افراد، این بیماری در اثر کار سنگین، استفاده زیاد از دست یا یک ضربه ساده ایجاد نمیشود. اگرچه آسیبهای مکرر در بعضی افراد علائم را تشدید میکنند، اما علت اصلی بیماری نیستند. برخی عوامل نیز احتمال ابتلا را افزایش میدهند، از جمله:
- سابقه خانوادگی و ژنتیک
- افزایش سن، بهویژه بعد از ۵۰ سالگی
- مردان بیشتر از زنان مبتلا میشوند
- دیابت
- مصرف دخانیات
- مصرف طولانیمدت الکل
- برخی بیماریهای متابولیک
البته وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی به بیماری نیست، اما احتمال بروز آن را افزایش میدهند.
چه کسانی بیشتر در معرض انقباض دوپویترن هستند؟
این بیماری بیشتر در مردان میانسال و سالمند دیده میشود و بعد از ۵۰ سالگی شیوع آن افزایش پیدا میکند. همچنین افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند، نسبت به سایر افراد بیشتر در معرض ابتلا هستند. بیماران مبتلا به دیابت نیز بیش از جمعیت عادی ممکن است دچار این عارضه شوند. علاوه بر این، مصرف سیگار و الکل، بعضی بیماریهای مزمن و حتی ابتلا به انقباض دوپویترن در یک دست، احتمال درگیری دست دیگر را نیز افزایش میدهد. اگرچه این بیماری بیشتر در مردان دیده میشود اما زنان نیز ممکن است به آن مبتلا شوند؛ با این تفاوت که روند پیشرفت بیماری در بسیاری از خانم ها آهسته است.
انقباض دوپویترن خطرناک است؟
انقباض دوپویترن یک بیماری تهدید کننده زندگی نیست، اما در صورت درمان نشدن عملکرد طبیعی دست را به طور قابل توجهی مختل میکند. با پیشرفت بیماری، صاف کردن انگشتان دشوارتر میشود و فرد در انجام فعالیتهایی مانند گرفتن اشیا، دست دادن، تایپ کردن، پوشیدن دستکش یا شستن صورت با مشکل روبهرو خواهد شد. از آنجا که این بیماری بدون درد شدید پیشرفت میکند، بعضی بیماران مراجعه به پزشک را به تعویق میاندازند. اما هرچه انقباض انگشتان بیشتر شود، درمان نیز دشوارتر خواهد شد و در بعضی موارد تنها راه اصلاح وضعیت دست، جراحی خواهد بود. بنابراین اگر متوجه ایجاد توده در کف دست یا کاهش توانایی صاف کردن انگشتان شدید، بهتر است پیش از پیشرفت بیماری برای معاینه به بهترین دکتر ارتوپد در تهران مراجعه کنید.
انقباض دوپویترن چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص این بیماری با معاینه دقیق دست انجام میشود و در بیشتر موارد نیازی به آزمایش یا تصویربرداری پیچیده وجود ندارد. پزشک ابتدا وضعیت کف دست، محل ضخیم شدن بافت، میزان خم شدن انگشتان و دامنه حرکتی آنها را بررسی میکند. یکی از تستهای سادهای که برای ارزیابی شدت بیماری انجام میشود، تست قرار دادن کف دست روی میز است. اگر بیمار نتواند کف دست خود را به طور کامل روی سطح صاف قرار دهد، احتمال پیشرفت انقباض وجود دارد. در بعضی موارد، اگر احتمال وجود بیماریهای دیگر مطرح باشد یا پزشک بخواهد وضعیت تاندونها و مفاصل را نیز بررسی کند، انجام رادیوگرافی یا سایر بررسیهای تکمیلی را توصیه میکند. تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد، زیرا در مراحل اولیه میتوان با انتخاب روش درمان مناسب، از خم شدن بیشتر انگشتان و کاهش عملکرد دست جلوگیری کرد.
بهترین روش درمان انقباض دوپویترن چیست؟
درمان انقباض دوپویترن به مرحله بیماری، میزان خم شدن انگشتان و تأثیر آن بر عملکرد دست بستگی دارد. در مراحل اولیه که فقط یک توده یا ضخیم شدن خفیف در کف دست وجود دارد و حرکت انگشتان هنوز محدود نشده است، پزشک فقط وضعیت بیمار را به صورت دورهای تحت نظر میگیرد و درمان تهاجمی انجام نمیدهد. اما زمانی که خم شدن انگشتان باعث اختلال در انجام فعالیتهای روزمره شود، لازم است درمان آغاز شود. امروزه روشهای مختلفی برای کنترل یا درمان این بیماری وجود دارد و انتخاب بهترین گزینه برای هر بیمار به شرایط او بستگی دارد. در بسیاری از موارد، مراجعه زودهنگام باعث میشود درمان ساده و نتایج آن بهتر باشد. متخصص ارتوپدی پس از معاینه دقیق، با توجه به شدت انقباض، سن بیمار، میزان درگیری انگشتان و شرایط عمومی دست، مناسب ترین روش درمان را انتخاب میکند تا بهترین نتیجه از نظر عملکرد و حرکت انگشتان به دست آید.
انقباض دوپویترن بدون جراحی درمان میشود؟
در مراحل ابتدایی بیماری، زمانی که هنوز انگشتان دچار خمیدگی شدید نشدهاند، نیازی به جراحی نخواهد بود و پزشک فقط روند پیشرفت بیماری را تحت نظر میگیرد. در بعضی بیماران نیز بسته به شرایط، از روشهای غیرجراحی مانند تزریقهای درمانی یا تکنیکهای خاص برای کاهش انقباض استفاده میشود. البته باید توجه داشت که این روشها برای همه بیماران مناسب نیستند و در موارد پیشرفته، نمیتوانند جایگزین جراحی شوند. بنابراین مهمترین نکته، تشخیص بهموقع بیماری است؛ زیرا هرچه درمان در مراحل اولیه آغاز شود، احتمال حفظ عملکرد طبیعی دست بیشتر خواهد بود.
فیزیوتراپی در درمان انقباض دوپویترن
فیزیوتراپی بهتنهایی نمیتواند بافت ضخیم شده کف دست را از بین ببرد، اما در بعضی مراحل بیماری و به ویژه بعد از درمان یا جراحی، نقش مهمی در حفظ حرکت انگشتان و جلوگیری از خشکی مفاصل دارد. فیزیوتراپیست تمریناتی برای افزایش دامنه حرکتی انگشتان، کاهش خشکی مفاصل و تقویت عضلات دست آموزش میدهد. همچنین در بیمارانی که تحت عمل جراحی قرار گرفتند، انجام تمرینات توانبخشی به بازگشت سریع تر عملکرد طبیعی دست کمک میکند. به همین دلیل، اگر پزشک فیزیوتراپی را توصیه کند، بهتر است جلسات درمان و تمرینات خانگی به طور منظم انجام شوند تا نتیجه درمان بهتر حفظ شود.
تزریق برای درمان انقباض دوپویترن موثر است؟
در بعضی از بیماران، به ویژه در مراحل خاص بیماری، پزشک تزریق دارو یا آنزیمهای مخصوص را بهعنوان یکی از گزینههای درمانی پیشنهاد میکند. هدف از این روشها کاهش سفتی بافت و کمک به بهبود حرکت انگشتان است. البته این درمان برای همه بیماران مناسب نیست و انتخاب آن به شدت انقباض، محل درگیری و شرایط عمومی دست بستگی دارد. همچنین در بعضی موارد، حتی اگر تزریق باعث بهبود موقت شود، ممکن است در آینده دوباره علائم ظاهر شوند. به همین دلیل، تصمیم گیری درباره انجام تزریق باید تنها بعد از معاینه دقیق توسط بهترین متخصص ارتوپدی انجام شود و نباید بدون بررسی کامل، این روش را برای همه بیماران مناسب دانست.
چه زمانی جراحی انقباض دوپویترن لازم است؟
جراحی زمانی توصیه میشود که خم شدن انگشتان به حدی برسد که انجام فعالیتهای روزمره را مختل کند. برای مثال، اگر فرد دیگر نتواند دست خود را به طور کامل روی میز قرار دهد، گرفتن اشیای بزرگ برایش دشوار شود یا خم شدن انگشتان به مرور در حال افزایش باشد، پزشک جراحی را بهترین گزینه درمانی میداند. هدف جراحی، برداشتن یا آزاد کردن بافت ضخیم و سفتی است که باعث کشیده شدن انگشتان شده است. نوع جراحی با توجه به شدت بیماری، تعداد انگشتان درگیر و شرایط عمومی بیمار انتخاب میشود. هرچه درمان در مراحل مناسب انجام شود، نتیجه جراحی نیز بهتر خواهد بود. باید توجه داشت که جراحی مانع از ایجاد دوباره بیماری در همه افراد نمیشود و در بعضی بیماران ممکن است پس از چند سال، علائم دوباره ظاهر شوند. به همین دلیل، پیگیریهای بعد از درمان اهمیت زیادی دارد.
دوران نقاهت بعد از جراحی انقباض دوپویترن چگونه است؟
مدت زمان بهبودی بعد از جراحی در افراد مختلف متفاوت است و به وسعت جراحی، شدت بیماری و میزان همکاری بیمار در انجام تمرینات توانبخشی بستگی دارد. در روزهای ابتدایی تورم، درد خفیف یا محدودیت حرکت طبیعی است. پزشک برای محافظت از انگشتان، استفاده از آتل یا بانداژ مخصوص را برای مدت مشخصی توصیه میکند. پس از آن، تمرینات حرکتی و فیزیوتراپی به بیمار کمک میکنند تا انعطاف پذیری انگشتان را دوباره به دست آورد. رعایت دقیق توصیههای پزشک، مراقبت صحیح از محل جراحی و انجام منظم تمرینات، نقش مهمی در رسیدن به نتیجه مطلوب و کاهش احتمال خشکی مفاصل دارند.
انقباض دوپویترن دوباره برمیگردد؟
باید بدانید که درمان، بافت سفت شده فعلی را برطرف میکند، اما نمیتواند زمینه ژنتیکی یا عوامل ایجاد کننده بیماری را از بین ببرد. به همین دلیل، در بعضی افراد ممکن است سالها بعد دوباره بافت جدیدی در کف دست تشکیل شود. احتمال عود در همه بیماران یکسان نیست. شدت بیماری اولیه، سن شروع بیماری، سابقه خانوادگی و روش درمان بر احتمال بازگشت علائم تأثیر میگذارند. به همین دلیل، حتی بعد از درمان موفق نیز توصیه میشود بیمار به صورت دورهای توسط پزشک معاینه شود تا در صورت مشاهده علائم اولیه، اقدامات لازم در زمان مناسب انجام شود.
چگونه از پیشرفت انقباض دوپویترن جلوگیری کنیم؟
در حال حاضر روش قطعی برای پیشگیری از ایجاد این بیماری وجود ندارد، زیرا نقش عوامل ژنتیکی در بروز آن بسیار پررنگ است. با این حال، تشخیص زودهنگام و مراجعه به پزشک در مراحل اولیه از پیشرفت سریع بیماری و ایجاد محدودیت شدید حرکتی جلوگیری میکند. همچنین اگر قبلا به انقباض دوپویترن مبتلا شدهاید، بهتر است وضعیت دست خود را به طور مرتب بررسی کنید. در صورت مشاهده سفت شدن جدید در کف دست یا کاهش توانایی صاف کردن انگشتان، مراجعه زودهنگام به پزشک باعث میشود درمان در مراحل ساده انجام شود.
انقباض دوپویترن درد دارد؟
در بیشتر بیماران، این بیماری با درد شدید همراه نیست. اولین علامت، ایجاد توده یا سفتی در کف دست است. با پیشرفت بیماری، محدودیت حرکت انگشتان بیشتر از درد، باعث مراجعه بیمار به پزشک میشود.
انقباض دوپویترن فقط یک دست را درگیر میکند؟
اگرچه ممکن است بیماری ابتدا فقط در یک دست ظاهر شود، اما در بسیاری از افراد، دست دیگر نیز در سالهای بعد درگیر میشود. شدت بیماری در دو دست همیشه یکسان نیست.
ورزش میتواند انقباض دوپویترن را درمان کند؟
تمرینات ورزشی به حفظ حرکت مفاصل و بهبود عملکرد دست کمک میکنند اما نمیتوانند بافت ضخیم شده کف دست را از بین ببرند. به همین دلیل، ورزش بیشتر نقش کمکی در درمان دارد.
انقباض دوپویترن به آرتروز ارتباط دارد؟
این بیماری با آرتروز یا ساییدگی مفاصل تفاوت دارد. انقباض دوپویترن یک بیماری بافت همبند کف دست است و مفاصل علت اصلی ایجاد آن نیستند.
انقباض دوپویترن درمان قطعی دارد؟
روشهای درمانی خم شدن انگشتان را اصلاح کرده و عملکرد دست را بهبود میدهند، اما از آنجا که زمینه ایجاد بیماری در بعضی افراد باقی میماند، احتمال عود در آینده وجود دارد.