فعالیت بدنی و انجام تمرینات مناسب نقش مهمی در حفظ سلامت ستون فقرات و کنترل علائم اسکولیوز دارد اما برخی حرکات ورزشی و فعالیت ها فشار نامتقارنی بر ستون فقرات وارد کرده و باعث تشدید درد، ناراحتی یا پیشرفت انحراف در برخی افراد میشوند. به همین دلیل آگاهی از حرکات ممنوعه یا محدودشده برای مبتلایان به اسکولیوز اهمیت زیادی دارد. البته باید توجه داشت که شدت بیماری، سن بیمار و نوع انحراف ستون فقرات در تعیین محدودیتهای حرکتی موثر هستند و انتخاب تمرینات مناسب باید با نظر پزشک انجام شود.
مشاوره با دکتر متخصص ارتوپدی برای انحراف ستون فقرات: ۰۹۱۲۸۶۸۶۸۴۱
مهمترین حرکات مضر برای افراد مبتلا به اسکولیوز
برخی از حرکات برای افرادی که دارای انحراف ستون فقرات هستند، ممنوع است که در ادامه به برخی از آن ها اشاره خواهیم داشت.
۱. حرکات چرخشی شدید ستون فقرات
حرکاتی که شامل پیچش شدید کمر و ستون فقرات هستند، فشار نامتعادلی به مهرهها و عضلات اطراف آن وارد میکنند. در افراد مبتلا به اسکولیوز، این نوع حرکات ممکن است باعث افزایش درد، گرفتگی عضلات و تشدید عدم تعادل عضلانی شوند. برخی حرکات پیشرفته یوگا، گلف و تنیس از جمله فعالیتهایی هستند که نیاز به توجه بیشتری دارند.
۲. خم شدن بیش از حد به عقب
حرکاتی که باعث قوس شدید ستون فقرات به سمت عقب میشوند، فشار زیادی بر مفاصل و مهرههای ستون فقرات وارد میکنند. این وضعیت بهویژه در افرادی که علاوه بر اسکولیوز دچار درد کمر هستند میتواند ناراحتی و التهاب را افزایش دهد.
۳. بلند کردن اجسام سنگین
حمل یا بلند کردن اجسام سنگین، بهخصوص زمانی که با تکنیک نادرست انجام شود، میتواند فشار قابل توجهی به ستون فقرات وارد کند. در افراد مبتلا به اسکولیوز این فشار ممکن است باعث تشدید درد، خستگی عضلات و افزایش فشار روی بخشهای منحنی ستون فقرات شود.
۴. تمرینات یک طرفه و نامتقارن
ورزشهایی که فشار را فقط به یک سمت بدن وارد میکنند، ممکن است عدم تعادل عضلانی موجود در افراد مبتلا به اسکولیوز را بیشتر کنند. برای مثال حمل مداوم وزنه با یک دست یا انجام تمرینات قدرتی یکطرفه بدون برنامه اصلاحی میتواند مشکلات اسکلتی را تشدید کند.
۵. ورزشهای پربرخورد و ضربهای
فعالیتهایی مانند پرشهای مکرر، برخی ورزشهای رزمی یا ورزشهای همراه با برخورد شدید ممکن است فشار اضافی بر ستون فقرات وارد کنند. در مواردی که انحراف ستون فقرات متوسط یا شدید باشد، این فعالیتها میتوانند باعث افزایش درد و ناراحتی شوند.
۶. ددلیفت و اسکات سنگین بدون نظارت تخصصی
اگرچه این حرکات ذاتاً ممنوع نیستند، اما اجرای آنها با وزنههای سنگین و فرم نادرست میتواند فشار زیادی بر ستون فقرات وارد کند. افراد مبتلا به اسکولیوز باید این تمرینات را تنها با تأیید متخصص و تحت نظر مربی آگاه به شرایط ستون فقرات انجام دهند.
۷. برخی حرکات ژیمناستیک
حرکات پیشرفته ژیمناستیک که شامل خم شدن شدید، چرخشهای ناگهانی یا پرشهای مکرر هستند میتوانند فشار قابل توجهی بر ستون فقرات ایجاد کنند. به همین دلیل لازم است افراد مبتلا به اسکولیوز پیش از انجام این فعالیتها با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنند.
۸. حرکات کششی غیراصولی
بسیاری از افراد تصور میکنند هر نوع کشش برای اسکولیوز مفید است، در حالی که کششهای نادرست و بدون برنامه درمانی ممکن است عدم تعادل عضلات را افزایش دهند. تمرینات کششی باید متناسب با نوع و شدت انحراف ستون فقرات طراحی شوند.
۹. حمل کیف یا بار سنگین روی یک شانه
اگرچه این مورد یک حرکت ورزشی محسوب نمیشود، اما از عادتهای روزمرهای است که میتواند فشار نامتقارنی بر ستون فقرات وارد کند. استفاده مداوم از کیف یکطرفه ممکن است باعث افزایش خستگی عضلانی و ناراحتی در ناحیه پشت و شانهها شود.
۱۰. حرکات ورزشی بدون برنامه اختصاصی
یکی از بزرگترین اشتباهات افراد مبتلا به اسکولیوز، پیروی از برنامههای ورزشی عمومی بدون در نظر گرفتن نوع و شدت انحراف ستون فقرات است. هر فرد مبتلا به اسکولیوز شرایط متفاوتی دارد و انتخاب تمرینات باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.
بدنسازی برای افراد مبتلا به اسکولیوز ممنوع است؟
بدنسازی به طور کلی برای افراد مبتلا به اسکولیوز ممنوع نیست و در بسیاری از موارد حتی به تقویت عضلات حمایت کننده ستون فقرات و بهبود وضعیت بدنی کمک میکند. با این حال، نکته مهم این است که برنامه تمرینی باید متناسب با شرایط هر فرد طراحی شود. برخی حرکات سنگین یا تمریناتی که فشار زیادی به ستون فقرات وارد میکنند، ممکن است برای بعضی از افراد مناسب نباشند، اگر انحراف ستون فقرات شدید باشد یا فرد دچار درد و ناراحتی مداوم شود. به همین دلیل توصیه میشود افراد مبتلا به اسکولیوز پیش از شروع بدنسازی با پزشک مشورت کنند و تمرینات خود را زیر نظر مربی آشنا با مشکلات ستون فقرات انجام دهند. رعایت فرم صحیح حرکات، افزایش تدریجی وزنهها و توجه به علائم بدن به کاهش خطر آسیب و بهره مندی از مزایای بدنسازی کمک میکند.
اسکات و ددلیفت برای اسکولیوز خطرناک هستند؟
اسکات و ددلیفت از جمله تمرینات موثر برای افزایش قدرت عضلات پا، باسن و عضلات مرکزی بدن هستند، اما برای افراد مبتلا به اسکولیوز باید با دقت بیشتری انجام شوند. خطر اصلی این حرکات زمانی ایجاد میشود که فرد از تکنیک نادرست استفاده کند یا وزنه هایی را انتخاب کند که فراتر از توانایی بدن او هستند. در چنین شرایطی فشار زیادی به ستون فقرات وارد میشود و ممکن است درد یا ناراحتی موجود را تشدید کند. از طرف دیگر، بسیاری از افراد مبتلا به اسکولیوز با رعایت فرم صحیح، استفاده از وزنههای مناسب و انجام تمرینات تحت نظر مربی آگاه به شرایط ستون فقرات، میتوانند اسکات و ددلیفت را بدون مشکل در برنامه ورزشی خود داشته باشند. بنابراین نمیتوان این دو حرکت را برای همه افراد مبتلا به اسکولیوز خطرناک دانست؛ بلکه نحوه اجرا، شدت انحراف ستون فقرات و وضعیت جسمانی هر فرد تعیین میکند که انجام این تمرینات تا چه اندازه مناسب یا محدود باشد.
دویدن برای اسکولیوز مضر است؟
دویدن لزوما برای افرادی که اسکولیوز دارند مضر نیست و بسیاری از مبتلایان میتوانند بدون مشکل به این فعالیت ادامه دهند. با این حال، تاثیر دویدن تا حد زیادی به شدت انحراف ستون فقرات، وضعیت عضلات و وجود یا عدم وجود درد بستگی دارد. در افرادی که اسکولیوز خفیف دارند، دویدن معمولا به حفظ آمادگی جسمانی و تقویت استقامت بدن کمک میکند اما اگر هنگام دویدن درد در ناحیه کمر، لگن یا پاها ایجاد شود، بهتر است نوع تمرین و شدت آن مورد بررسی قرار گیرد. همچنین دویدن روی سطوح بسیار سخت یا انجام تمرینات طولانی مدت و سنگین ممکن است فشار بیشتری به ستون فقرات وارد کند. به همین دلیل توصیه میشود افراد مبتلا به اسکولیوز به واکنش بدن خود توجه داشته باشند و در صورت بروز درد یا ناراحتی غیرعادی، با بهترین جراح ارتوپد در تهران مشورت کنند تا مناسب ترین برنامه ورزشی برای آنها تعیین شود.