سرطان استخوان یک بیماری نادر اما بسیار جدی است که در اثر رشد غیرطبیعی سلولهای استخوانی به وجود میآید و سلامت فرد را به خطر میاندازد. این نوع سرطان کمتر از ۱ درصد از کل سرطانها را تشکیل میدهد. به همین علت، تشخیص بهموقع این بیماری شانس درمان فرد مبتلا را بسیار افزایش خواهد داد. در این مقاله، به بررسی علائم، روشهای تشخیص و درمانهای مختلف سرطان استخوان میپردازیم. علاوه بر این، تمامی روشها و ابزارهایی که در روند تشخیص و درمان این بیماری استفاده میشوند را به طور مفصل توضیح خواهیم داد.
بیماری سرطان استخوان چیست؟
سرطان استخوان نوعی سرطان نادر است که امکان ایجاد آن در هر استخوانی از بدن وجود دارد، اما بیشتر در استخوانهای بلند مانند ران و بازو مشاهده خواهد شد. این بیماری مستقیماً از سلولهای استخوانی شروع شده و در آن سلولهای غیرطبیعی بهصورت کنترلنشده در بافتهای استخوانی رشد میکنند. همچنین این عارضه خطرناک به ساختار استخوان آسیبزده و آن را ضعیف میکند. البته این بیماری انواع مختلفی دارد که بر اساس نوع سلولهای سرطانی طبقهبندی میشوند، و هرکدام ویژگیها و نحوه گسترش خاص خود را دارند که اغلب در کودکان، نوجوانان و جوانان مشاهده خواهند شد.
این نوع سرطان به دو دسته کلی خوشخیم و بدخیم تقسیم میشود که نوع خوشخیم آن تنها رشد سلولها را محدود کرده و به بافتهای دیگر آسیب نمیزند. اما در نوع بدخیم رشد سلولها بسیار سریع است بهطوریکه به بافتها و اندامهای دیگر گسترش مییابد. انواع شایع این بیماری شامل استئوسارکوم، کوندروسارکوم و سارکوم یوئینگ است که هر کدام ویژگیها و نحوه درمان خاص خودشان را دارند. در ادامه، به بررسی چگونگی ایجاد این بیماری خواهیم پرداخت تا عوامل و فرآیندهایی که منجر به بروز آن میشوند را بهتر درک کنید.
عوامل خطر در ایجاد سرطان استخوان
تمامی عوامل شناخته شده سرطان استخوان قابلیت اصلاح ندارند و شما تا زمانی که درباره این عوامل اطلاعات زیادی نداشته باشید، نمیتوانید آنها را تغییر یا کاهش دهید. در این بخش به فهرستی از عوامل خطر سرطان استخوان میپردازیم که براساس اهمیت مرتب شدهاند:
قرار گرفتن در معرض تشعشع
معمولا خطر ابتلا به سرطان استخوان برای افرادی که در معرض دوزهای بالای تابش قرار دارند، بیشتر است و این عارضه به طور متوسط بین 5 تا 20 سال پس از موجهه ایجاد میشود. خطر ابتلا به سرطان استخوان با قرار گرفتن در شرایط زیر افزایش مییابد:
- پرتو درمانی با دوز بالا که به منظور درمان افراد سرطانی جوان مورد استفاده قرار میگیرد و ناحیهای که در معرض خطر زیادی قرار دارد، ناحیهای است که تحت درمان با اشعه قرار گرفته است.
- افرادی که کل بدن خود را پیش از پیوند سلولهای بنیادی تحت پرتودرمانی قرار دادهاند.
- تشعشعات یونیزان بمبهای اتمی، به خصوص اگر افراد در زمان مواجهه با آن در سنین کودکی بوده باشند.
قرار گرفتن در معرض رادیوم
- افراد مبتلا به بیماریهای استخوانی مانند اسپوندیلیت آلکیلهکننده و سل استخوانی که با تزریق وریدی درمان شدهاند.
- قرار گرفتن در معرض پلوتونیوم و زندگی در نزدیکی کارخانههای تولید سلاح هسته ای
اختلالات یا شرایط استخوانی
داشتن یکی از اختلالات و شرایط استخوانی زیر م یتواند خطر ابتلا به سرطان استخوان را افزایش دهد:
- ابتلا به بیماری پاژه استخوان که موجب تشکیل بافتهای استخوانی غیر طبیعی میشود و استخوانها را سنگینتر، ضخیمتر، ضعیفتر و شکنندهتر میکند. این بیماری اغلب در افراد بالای 50 سال دیده میشود.
- دیسپلازی فیبروز که یک بیماری مزمن است و در آن استخوانها به طور ناهمواری رشد میکنند و به راحتی میشکنند.
- اختلال استئوژنز یا استخوانسازی ناکامل که در آن استخوانها به راحتی میشکنند.
- تومورهای غیر سرطانی یا خوش خیم کندروما و استئوکندروما که خطر ابتلا به سرطان استخوان کندروسارکوم را افزایش میدهند و برای درمان آنها میتوانید به دکتر آقا بزرگی جراح تومور استخوان در تهران مراجعه کنید.
شرایط ژنتیکی
رتینوبلاستوما یک سرطان نادر چشم است که در کودکان ایجاد میشود و ممکن است به صورت ارثی انتقال یابد. افرادی که در کودکی به این عارضه مبتلا میشوند یا از شیمی درمانی و پرتودرمانی به عنوان بخشی از درمان رتینوبلاستوما استفاده میکنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان استخوان قرار دارند.
سندرم Li-Fraumeni
- سندرم نادر ورنر که باعث میشود بدن بعد از بلوغ با سرعت بیشتری پیر شده و فرد در اواسط سن 30 سالگی دچار سرطان استخوان در ناحیه مچ پا شود.
- سندرم روتموند تامسون که موجب کوتاهی قد، مشکلات اسکلتی و ضایعات پوستی میشود.
- سندرم بلوم که با کوتولگی، ضایعات پوستی، نقص ایمنی و خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان همراه است.
- بیماری نادر اگزوستوزهای متعدد ارثی که باعث رشد بسیاری از تودههای غیر سرطانی بر روی استخوان میشود و با درد، تغییر شکل استخوان و شکستن استخوان همراه است.
شیمی درمانی قبلی
معمولا کودکان سرطانی که با نوعی دارو به نام عامل آلکیلهکننده درمان میشوند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان استخوان قرار دارند و این خطر با افزایش میزان دارو افزایش مییابد.
سرطان استخوان چگونه به وجود میآید؟
سرطان استخوان به دلیل رشد غیرطبیعی و کنترلنشده سلولهای استخوانی یا بافتهای اطراف آن به وجود میآید. این رشد غیرعادی به دلیل جهشهای ژنتیکی در DNA سلولهای استخوانی رخ میدهد که سبب میشود سلولها عملکرد طبیعی خود را از دست بدهند و بهصورت بیرویه تکثیر شوند. عوامل ژنتیکی، زمینههای ارثی و قرارگرفتن در معرض مواد شیمیایی یا تشعشعات خاص از جمله دلایل احتمالی ایجاد این جهشها خواهند بود.
از طرفی این نوع سرطان یا بهصورت بیماری اولیه در خود استخوان شکل میگیرد یا به صورت ثانویه از متاستاز سرطانهای دیگر، مانند سرطان پستان یا ریه، به استخوان سرایت میکند. طبق تحقیقات انجامشده، افرادی که به بیماریهای استخوانی مانند بیماری پاژه مبتلا هستند یا تحت پرتودرمانی طولانیمدت بودهاند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به این عارضه قرار دارند.
علائم ابتلا به سرطان استخوان
سرطان استخوان با علائم متعددی همراه است که شدت و نوع آنها بسته به محل و نوع سرطان متفاوت است. آگاهی از این علائم به تشخیص زودهنگام و آغاز سریعتر روند درمان کمک میکند. برخی از علائم شایع این نوع سرطان عبارتاند از:
- درد استخوان: شایعترین نشانه که معمولاً در شب تشدید میشود.
- تورم و قرمزی: در ناحیه آسیبدیده، بهویژه در استخوانهای بلند
- توده سفت قابل لمس در محل رشد تومور
- ضعف و شکنندگی استخوانها که منجر به شکستگی پاتولوژیک میشود.
- احساس خستگی مداوم و کاهش انرژی
- کاهش وزن غیرطبیعی
- تعریق شبانه و گاهی تب
- دشواری در حرکتکردن یا فشار بر نخاع در صورت آسیب به ستون فقرات
سرطان استخوان چگونه تشخیص داده میشود؟
برای تشخیص سرطان استخوان به ترکیبی از روشهای تصویربرداری، آزمایشگاهی و نمونهبرداری نیاز خواهد بود تا وجود یا عدم وجود سرطان و میزان پیشرفت آن به طور دقیقتر مشخص شود. در ادامه به توضیح هر کدام از روشهای تشخیص این عارضه که توسط پزشک متخصص صورت میگیرد، میپردازیم.
- استفاده از رادیوگرافی نخستین روشی است که برای تشخیص سرطان استخوان توسط پزشک انجام میگیرد تا به واسطه آن تغییرات ساختاری یا کاهش و افزایش تراکم استخوانها را بررسی کند. همچنین، از این روش برای بررسی انتشار سرطان به ریهها استفاده میشود. در روش بعدی از دستگاه سیتیاسکن برای گرفتن تصاویر مقطعی دقیق از استخوان و بافتهای اطراف استفاده خواهد شد. با استفاده از این روش، پزشک جزئیات بیشتری از توده سرطانی را مشاهده کرده و میزان انتشار آن به اندامهای دیگر، نظیر ریه یا کبد را تشخیص میدهد.
- تصویربرداری امآرآی روش دیگری است که با استفاده از میدانهای مغناطیسی، محدوده و وسعت تومور را بادقت بالایی مشخص میکند. این روش بهویژه برای بررسی ارتباط تومور با بافتهای نرم اطراف، بسیار مؤثر است. اسکن هستهای نیز با استفاده از مواد رادیواکتیو، میزان انتشار سرطان به سایر قسمتهای استخوان را نشان میدهد. بااینحال، نتایج مثبت اسکن همیشه به معنای وجود سرطان نیست. از طرفی پت اسکن با تزریق ماده رادیواکتیو به بدن، میزان جذب ماده توسط سلولهای سرطانی را ارزیابی میکند. سلولهای سرطانی به دلیل متابولیسم بالاتر، این ماده را بیشتر جذب میکنند و این ویژگی در تشخیص و مرحلهبندی سرطان بسیار کمککننده خواهد بود.
- آزمایشهای خون نیز از دیگر روشهای تشخیص این نوع سرطان است که به بررسی سطح آلکالین فسفاتاز و لاکتات دهیدروژناز در خون میپردازد. بااینحال، افزایش این مقادیر همیشه به معنای وجود سرطان نیست و به دلیل شرایط دیگری مانند رشد استخوان یا بهبود شکستگی نیز رخ خواهد داد. نمونهبرداری بیوپسی آخرین مرحله تشخیص قطعی است که در این مرحله، نمونه بافت تومور توسط پاتولوژیست بررسی شده و اطلاعات دقیقتری درباره نوع سرطان ارائه میدهد. با استفاده از این روشها، پزشکان قادر خواهند بود تشخیص دقیقتری ارائه داده و برنامه درمانی مناسبتری را برای فرد مبتلا طراحی کنند.
طول عمر بیماران مبتلا به سرطان استخوان چقدر است؟
طول عمر بیماران مبتلا به سرطان استخوان سؤال رایجی است که بسیاری از افراد پس از شنیدن نام این بیماری با آن مواجه میشوند. با این حال، نمیتوان یک عدد مشخص برای همه بیماران در نظر گرفت؛ زیرا میزان بقا به عوامل متعددی از جمله نوع سرطان، محل درگیری، اندازه تومور، سن بیمار، وضعیت عمومی سلامت و زمان تشخیص بیماری بستگی دارد. به طور کلی، بیمارانی که سرطان استخوان آنها در مراحل اولیه تشخیص داده میشود و هنوز به سایر اندامها گسترش پیدا نکرده است، معمولا شانس بیشتری برای درمان موفق و زندگی طولانی مدت دارند. در مقابل، اگر بیماری در مراحل پیشرفته شناسایی شود یا متاستاز به سایر قسمتهای بدن رخ داده باشد، روند درمان پیچیده تر خواهد شد.
نکته مهم این است که پیشرفتهای چشمگیر در حوزه جراحیهای تخصصی، شیمی درمانی و روشهای نوین درمان سرطان باعث شده است که امروزه بسیاری از بیماران بتوانند سالها پس از تشخیص بیماری به زندگی عادی خود ادامه دهند. حتی در برخی موارد که سرطان به طور کامل درمان نمیشود، میتوان با درمانهای مناسب رشد بیماری را کنترل کرد و زندگی بیمار را حفظ نمود. باید توجه داشت که مقایسه بیماران با یکدیگر تصویر درستی از آینده بیماری ارائه نمیدهد. هر فرد شرایط ویژه خود را دارد و نتیجه درمان میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
درد سرطان استخوان چقدر است؟
یکی از علائم اصلی سرطان استخواندرد ناشی از آن است که تأثیرات شدیدی بر کیفیت زندگی فرد میگذارد. این درد آنقدر شدید است که حتی در زمان استراحت یا خواب نیز فرد را از خواب بیدار میکند. درد معمولاً در ناحیهای که تومور استخوانی وجود دارد احساس میشود و با تغییر وضعیت بدن یا حرکت آن بیشتر خواهد شد. شدت درد بهصورت متغیر ایجاد میشود، به طوری که گاهی شدت آن کاهش و گاهی افزایش پیدا میکند.
بیشترین دردی که فرد مبتلا به این نوع سرطان تجربه میکند، در نواحی مانند استخوانهای دراز یا لگن است که با لمس ناحیه آسیبدیده بیشتر خواهد داشت. همچنین برای درمان این درد، توصیه میشود که فرد از مسکنهای قوی یا درمانهای خاصی که پزشک ارتوپد تجویز میکند، استفاده کند. در پایان این مقاله، به معرفی بهترین پزشک ارتوپد خواهیم پرداخت که به شما در تشخیص و درمان این بیماری کمک میکند و راهنماییهای لازم را برای بهبود وضعیت شما ارائه میدهد.
سرطان استخوان درمان قطعی دارد؟
یکی از اولین سوالاتی که پس از تشخیص سرطان استخوان برای بیمار و خانواده او مطرح میشود این است که آیا این بیماری درمان قطعی دارد یا خیر. پاسخ این سوال به عوامل مختلفی مانند نوع سرطان، محل درگیری استخوان، مرحله بیماری و زمان تشخیص بستگی دارد. در بسیاری از موارد، اگر سرطان استخوان در مراحل اولیه شناسایی شود و هنوز به سایر قسمتهای بدن گسترش پیدا نکرده باشد، امکان درمان موفق و حتی بهبودی کامل وجود دارد. پیشرفت های پزشکی در سالهای اخیر باعث شده است که روشهای درمانی موثرتری برای سرطان استخوان در دسترس باشد. جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی و برخی درمانهای هدفمند میتوانند به کنترل بیماری و از بین بردن سلولهای سرطانی کمک کنند. در برخی بیماران، ترکیب چند روش درمانی نتایج بسیار خوبی به همراه دارد و فرد پس از پایان درمان میتواند زندگی عادی خود را از سر بگیرد.
البته باید توجه داشت که همه انواع سرطان استخوان رفتار یکسانی ندارند. برخی تومورها تهاجمی تر هستند و نیاز به درمان های گسترده تری دارند. به همین دلیل نمیتوان یک پاسخ قطعی برای همه بیماران ارائه کرد. آنچه اهمیت زیادی دارد، مراجعه سریع به بهترین جراح ارتوپد در صورت مشاهده علائمی مانند درد مداوم استخوان، تورم یا شکستگیهای غیرعادی است؛ زیرا تشخیص زود هنگام شانس موفقیت درمان را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد. در نهایت، سرطان استخوان برخلاف تصور بسیاری از افراد همیشه به معنای یک بیماری غیرقابل درمان نیست. امروزه تعداد زیادی از بیماران پس از دریافت درمان مناسب بهبود پیدا میکنند و سالها زندگی فعال و طبیعی دارند. به همین دلیل ارزیابی دقیق توسط پزشک متخصص و شروع به موقع درمان، مهمترین عامل در دستیابی به بهترین نتیجه درمانی محسوب میشود.
درمان سرطان استخوان بدون جراحی
وقتی صحبت از سرطان استخوان میشود، بسیاری از افراد تصور میکنند که جراحی تنها راه درمان این بیماری است. در حالی که در برخی شرایط، روشهای درمانی دیگری نیز وجود دارند که میتوانند به کنترل یا درمان سرطان استخوان کمک کنند. البته اینکه بیمار به جراحی نیاز داشته باشد یا خیر، به نوع تومور، اندازه آن، محل درگیری و میزان گسترش بیماری بستگی دارد. یکی از مهمترین روشهای درمان غیرجراحی، شیمی درمانی است. در برخی انواع سرطان استخوان، داروهای شیمی درمانی میتوانند سلولهای سرطانی را کوچکتر کرده یا رشد آنها را متوقف کنند. گاهی این درمان پیش از جراحی انجام میشود و در برخی موارد نیز نقش اصلی را در کنترل بیماری بر عهده دارد.
پرتو درمانی نیز یکی دیگر از گزینههای درمانی است که با استفاده از پرتوهای پرانرژی به از بین بردن سلولهای سرطانی کمک میکند. این روش به ویژه در مواردی که امکان جراحی وجود ندارد یا تومور در ناحیهای حساس قرار گرفته است، میتواند بخشی از برنامه درمانی بیمار باشد. علاوه بر این، پیشرفتهای پزشکی باعث شده است که درمانهای هدفمند و برخی روشهای نوین درمان سرطان نیز برای گروهی از بیماران مورد استفاده قرار گیرند. این درمانها با هدف قرار دادن ویژگیهای خاص سلولهای سرطانی، تلاش میکنند آسیب کمتری به بافتهای سالم بدن وارد کنند.
سرطان استخوان باعث قطع عضو میشود؟
یکی از نگرانیهای بزرگ بیماران پس از تشخیص سرطان استخوان، احتمال قطع عضو است. خوشبختانه امروزه با پیشرفت روشهای جراحی و درمانهای نوین، در بسیاری از موارد میتوان اندام درگیر را حفظ کرد و نیازی به قطع عضو وجود ندارد. با این حال، تصمیم نهایی به شرایط بیمار و ویژگیهای تومور بستگی دارد. پزشکان هنگام برنامه ریزی درمان تلاش میکنند تا علاوه بر حذف کامل بافت سرطانی، عملکرد طبیعی اندام نیز تا حد امکان حفظ شود. به همین دلیل در بسیاری از بیماران از جراحیهای حفظ اندام استفاده میشود که در آن بخش درگیر استخوان برداشته شده و با پروتزهای مخصوص یا پیوند استخوان جایگزین میشود. این روشها در سالهای اخیر نتایج بسیار موفقی داشتهاند و باعث شدهاند نیاز به قطع عضو نسبت به گذشته به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کند.
با این وجود، در برخی شرایط خاص ممکن است قطع عضو به عنوان بهترین گزینه درمانی مطرح شود. برای مثال اگر تومور بسیار گسترده باشد، عروق خونی یا اعصاب اصلی اندام را درگیر کرده باشد یا امکان خارج کردن کامل سرطان بدون آسیب شدید به اندام وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است این روش را برای جلوگیری از پیشرفت بیماری توصیه کند. نکته مهم این است که تشخیص زودهنگام سرطان استخوان میتواند احتمال حفظ عضو را افزایش دهد. هرچه بیماری در مراحل اولیه شناسایی شود، گزینههای درمانی بیشتری در اختیار پزشک قرار خواهد گرفت و شانس انجام جراحیهای حفظ اندام نیز بیشتر خواهد بود.
برای سرطان استخوان به کدام پزشک مراجعه کنیم؟
برای تشخیص و درمان سرطان استخوان، اولین گام مراجعه به یک متخصص ارتوپد است. پزشک متخصص ارتوپد با ارزیابی علائم شما، معاینه بالینی و درخواست آزمایشهای تصویربرداری مانند اشعه X، سی تی اسکن و ام آرآی، وجود تومور در استخوانها را شناسایی میکند. از طرفی این پزشکان با تخصص خود در درمان بیماریهای استخوان و مفاصل، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و مدیریت این نوع سرطان ایفا میکنند.
درصورتی که تشخیص وجود این عارضه تأیید شود، پزشک ارتوپد شما را به سایر متخصصان مانند انکولوژیستهای جراحی یا رادیوتراپیستها ارجاع میدهد تا درمانهای تخصصیتر مانند جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی انجام شود. همچنین، همکاری بین پزشکان متخصص ارتوپدی، انکولوژیستها و تیمهای پزشکی دیگر در روند درمان بسیار مهم است. اگر به دنبال مشاوره با یک متخصص ارتوپد باتجربه و کاربلد در زمینه سرطان استخوان هستید، دکتر حاجی آقا بزرگی گزینه بسیار مناسبی برای شما خواهد بود. ایشان با تخصص و تجربه بالا در تشخیص و درمان بیماریهای استخوان و مفاصل، آمادهاند تا شما را در مسیر درمان این بیماری خطرناک همراهی و یاری کنند.
بهترین دکتر سرطان استخوان در تهران (ایران)
انتخاب پزشک مناسب برای تشخیص و درمان سرطان استخوان اهمیت بسیار زیادی دارد؛ زیرا این بیماری علاوه بر کنترل تومور، نیازمند حفظ عملکرد اندام، برنامهریزی دقیق درمان و گاهی انجام جراحیهای پیچیده ارتوپدی است. به همین دلیل بیماران بهتر است به پزشکانی مراجعه کنند که به طور تخصصی در زمینه تومورهای استخوانی و بافت نرم اسکلتیعضلانی فعالیت میکنند.
یکی از پزشکانی که در زمینه تشخیص و درمان تومورهای استخوانی شناخته شده است، دکتر میلاد حاجی آقا بزرگی است و به عنوان بهترین جراح تومور استخوان در تهران شناخته شده هستند. ایشان فوق تخصص جراحی تومورهای اسکلتیعضلانی و متخصص ارتوپدی بوده و در زمینه درمان تومورهای استخوان، تومورهای بافت نرم، جراحیهای پیچیده اندامها و بازسازی استخوانی فعالیت میکنند. همچنین سابقه تألیف و ترجمه کتابهای تخصصی ارتوپدی و انتشار مقالات علمی در حوزه تومورهای ارتوپدی را در کارنامه خود دارند. از ویژگیهای مهم درمان سرطان استخوان توسط فوق تخصص تومورهای اسکلتیعضلانی، تلاش برای حفظ عضو در کنار حذف کامل تومور است. امروزه در بسیاری از بیماران میتوان با استفاده از روشهای نوین جراحی، از قطع عضو جلوگیری کرد و عملکرد طبیعی اندام را تا حد امکان حفظ نمود. این موضوع نیازمند تجربه و مهارت ویژه در جراحی تومورهای استخوانی است.
دکتر میلاد حاجی آقا بزرگی علاوه بر فعالیت در تهران، در شهر شهریار نیز بیماران را ویزیت میکنند و همین موضوع دسترسی بیماران ساکن غرب استان تهران را آسانتر کرده است.